Dział historyczny

Dział historyczny gromadzi muzealia związane z dziejami Trzcianki i ziemi trzcianeckiej (w maksymalnym zasięgu obejmującej obszar między Notecią, Drawą i Gwdą). W zbiorach tego działu dominują kolekcje obiektów papierowych, z najstarszym przywilejem Stefana Adama Grudzińskiego dla Marianowa z 1678 roku. W zbiorze archiwaliów są osiemnastowieczne akta podworskie z Białej i Wielenia, dokumenty hipoteczne i kartograficzne z czasów pruskiego zaboru oraz dokumenty przybyłych na te ziemie po 1945 roku przesiedleńców i repatriantów. Najliczniejszą jednorodną kolekcją jest liczący kilkaset obiektów zbiór dawnych kart pocztowych z widokami Trzcianki i okolicznych wsi, materiał niezastąpiony do badań nad dawną zabudową. Inną jednorodną kolekcją jest pochodzący z atelier trzcianeckich fotografów zbiór zdjęć wizytowych mieszkańców Trzcianki z przełomu XIX i XX wieku. Z zakładu trzcianeckiego fotografa Edwarda Hirscha pochodzi najmłodsza kolekcja fotograficzna – liczący kilkaset szklanych negatywów zbiór zdjęć portretowych pierwszych powojennych mieszkańców Trzcianki. W dziale historycznym są również nieliczne obiekty pochodzące z istniejącego w latach 1924–1945 Muzeum Regionalnego Powiatu Noteckiego (Heimatmuseum des Netzekreises).

Z działem historycznym jest powiązany rejestr pomocniczy materiałów archiwalnych. W tym zasobie są m.in. fragmenty zespołów zlikwidowanego w 1975 roku archiwum dawnego Urzędu Powiatowego w Trzciance. Wśród nich są akta Wydziału Architektury i Budownictwa, Wydziału Gospodarki Komunalnej, Wydziału Oświaty i Kultury, jest bogaty zespół Zarządu Powiatowego i Zarządu Miejskiego Ligi Kobiet. Przekazanie tych materiałów do Muzeum uratowało je wtedy przed zniszczeniem. W latach dziewięćdziesiątych do zbiorów Muzeum przekazano zachowane fragmenty archiwów trzcianeckich komisji zakładowych NSZZ Solidarność z lat 1980–1981 oraz Regionalnego Komitetu Obywatelskiego Krajny, Ziemi Nadnoteckiej i Pałuk z lat 1989–1992. Z dawnego archiwum Urzędu Powiatowego w Trzciance pochodzą również fragmenty spuścizn dawnych instytucji niemieckich, w tym Miejskiego Urzędu Budowlanego (sprzed 1945).