Najnowsze nabytki Muzeum

W zakładce prezentujemy Państwu nasze najnowsze nabytki.

W ostatnim czasie do zbiorów Muzeum Ziemi Nadnoteckiej pozyskano kilka interesujących eksponatów.

Muzeum wzbogaciło się niedawno o grafikę przedstawiającą postać Stanisława Poniatowskiego, ojca króla Stanisława Augusta, właściciela Trzcianki i szerzej dóbr Czarnkowskich w latach 1738-1751. Wspomniane tereny Poniatowski nabył od Antoniego Szembeka. Jako dziedzic Czarnkowszczyzny dokładał starań by polepszyć stan gospodarczy tych ziem. Dokonał ponownego podziału dóbr na klucze, sprzedając je później sukcesywnie. Herb rodu Poniatowskich – Ciołek, stał się wzorem dla późniejszego herbu miasta. W 1840 roku, a więc co ciekawe w czasach kiedy miasto znajdowało się w graniach Królestwa Pruskiego, radni miejscy przegłosowali przyjęcie wspomnianego herbu jako miejskiego.

 

Jednym z nich jest mapa powiatu czarnkowskiego (Czarnikauer Kreis) z pierwszej połowy XIX wieku. W tamtym czasie Trzcianka i ziemia trzcianecka znajdowały się w granicach tego powiatu w rejencji bydgoskiej w prowincji poznańskiej ówczesnych Prus. Mapa prezentuje powiat w granicach od 1818 do 1887 roku (granice powiatu i obwodów zaznaczono kolorowymi liniami). Trzcianka – z podziałem na miasto i wieś – jest w północno-wschodniej części mapy, wyraźnie pokazano charakterystyczny kształt jej zabudowy i najważniejsze obiekty w okolicy.

Podanie danych wydawniczych mapy rodzi pewne wątpliwości, bo prezentowany obszar został wycięty po obrysie granic powiatu z odbitego w formie litografii arkusza, a następnie naklejony na papierowy podkład, który z kolei podklejono płótnem. W ten sposób pozbawiono mapę wszelkich danych identyfikacyjnych. Prawdopodobnie jednak jest to mapa z atlasu rejencji bydgoskiej (Atlas des Regierungs-Bezirks Bromberg) wydanego w Berlinie w latach 1836-1838. W atlasie było dziewięć map (litografii) w skali 1 : 150 000 dziewięciu powiatów rejencji bydgoskiej: bydgoskiego, chodzieskiego, czarnkowskiego, gnieźnieńskiego, inowrocławskiego, mogileńskiego, szubińskiego, wągrowieckiego i wyrzyskiego. Mapę powiatu czarnkowskiego wydrukowano w 1837 roku. Na oryginalnym arkuszu był tytuł (w pełnym brzmieniu: Karte des Czarnikauer Kreises Regr. Bezk. Bromberg), data wydania, podziałka liniowa i skala liczbowa, objaśnienie znaków, liczba ludności i powierzchnia powiatu oraz sygnatura litografa i rysownika. Treść kartograficzna zawierała się w obrębie powiatu. Uaktualnione wydanie atlasu wyszło w 1839 roku oraz w latach 1843-1848.

Te wszystkie dane identyfikacyjne były zapewne nieistotne dla właściciela tego egzemplarza mapy, a był nim zapewne jakiś pruski urząd bądź w rejencji bydgoskiej, bądź w prowincji poznańskiej. Z wydrukowanych na mapie informacji na ten egzemplarz przeniesiono jedynie uproszczoną wersję tytułu (Czarnikauer Kreis) oraz dane o liczbie mieszkańców powiatu (43 153 „dusze”) i jego powierzchni (28 mil kwadratowych). Dane te wpisano odręcznie czarnym tuszem na papierowy podkład, na którym (u góry z lewej) wpisano ołówkiem dane ludnościowe powiatu z podziałem na miasta i obwody. W przypadku miast podano następujące liczby: Czarnków – 2866, Trzcianka – 3740, Wieleń 3209 mieszkańców. Te dane liczbowe pochodzą z początku lat trzydziestych XIX wieku. Według Carla Schulza w 1830 roku Trzcianka miała 3747 mieszkańców (Merktafeln zur Geschichte des Netzekreises und der Stadt Schönlanke, Schönlanke und Kreutz 1930, s. 48), natomiast literatura na temat dziejów Czarnkowa podaje dla tego miasta liczbę 2866 (!) mieszkańców w 1831 roku (Dzieje Czarnkowa na przestrzeni wieków, Czarnków 1994, s. 77).

 

 

Jeden z mieszkańców Trzcianki przekazał placówce opakowania po lekach recepturowych z Adler Apotheke. Apteka znajdowała się na dawnym trzcianeckim rynku pod numerem 6. 

W styczniu mieszkaniec Trzcianki podarował nam dwie fotografie nieistniejących budynków.

Budynek przy ul. J. Kasprowicza 1 w Trzciance.

Budynek przy ul. W. Stwosza 6 w Trzciance

W lipcu mieszkaniec Krzyża Wlkp. podarował naszej placówce 11 kartek pocztowych. Część pocztówek związana jest bezpośrednio z  Carlem Schulzem, a pozostałe z jego rodziną. Carl Schulz urodził się  w Trzciance w 1867 roku, a w 1925 roku objął funkcję dyrektora miejscowego muzeum i pełnił ją do 1945 roku. Publikował liczne opracowania poświęcone dziejom miasta. Wśród podarowanych kartek znalazły się dwie przedstawiające widoki Trzcianki.

Kartka przedstawia Ratusz w Trzciance.

 

Karta przedstawia widok na kościół ewangelicki w Trzciance (1847-1965).

Kartka adresowana do Carla Schulza, nadawcą jest G. Schulz – dziękuję za kartkę i informuje o tym,
że znowu spokojnie sypia.

Kartka adresowana do Clary Schulz – siostry Carla Schulza. Dziękuje on siostrze za kartkę pocztową z Piły oraz nadesłaną paczkę. Informuje także, że następnego dnia wyjeżdża z Bad Kissingen do Berlina.